Od 1 stycznia 2026 roku obowiązują nowe zasady ortografii języka polskiego uchwalone przez Radę Języka Polskiego. Poniżej przedstawiamy listę najważniejszych zmian w formie punktów.
- Nazwy mieszkańców miast, miejscowości i ich części piszemy wielką literą (np. Stepniczanin, Warszawianin, Mokotowianin).
- Nazwy firm, marek, modeli oraz pojedynczych produktów piszemy wielką literą. (np. Dacia, Mercedes, Samsung)
- Nieoficjalne, potoczne nazwy etniczne mogą być pisane małą lub wielką literą (np. angol / Angol), szkop/Szkop, makaroniarz/ Makaroniarz).
- Cząstki -bym, -byś, -by, -byśmy, -byście piszemy rozdzielnie ze spójnikami (np. czy by nie).
- „Nie” z imiesłowami przymiotnikowymi – wyrazami, które łączą cechy czasownika I przymiotnika lub przysłówka (piszemy zawsze łącznie (np. niepalący, nieczytający, nieumyty).
- Wprowadzenie łącznej pisowni nie - z przymiotnikami i przysłówkami odprzymiotnikowymi bez względu na kategorię stopnia, a więc także w stopniu wyższym i najwyższym, (np. nieadekwatny, nieautorski, niebanalny, nieczęsty, nieżyciowy;niemiły, niemilszy, nienajmilszy; nieadekwatnie, niebanalnie, nieczęsto, nieżyciowo; nielepiej, nieprędzej, nienajlepiej, nienajstaranniej.
- Przymiotniki utworzone od nazwisk piszemy małą literą (np. dramat szekspirowski, dialogi platońskie, wiersz miłoszowski).
- Człon „pół-” piszemy łącznie lub z łącznikiem (np. półzabawa, półnauka. półżartem, półserio, półspał, półczuwał, ale pół-Polak pół- Francuz.)
- Wyrazy dźwiękonaśladowcze i pary wyrazowe mogą być zapisywane na kilka sposobów
– z łącznikiem, np. tuż-tuż; trzask-prask; bij-zabij;
– z przecinkiem, np. tuż, tuż; trzask, prask; bij, zabij;
– rozdzielnie, np. tuż tuż; trzask prask; bij zabij.
- W nazwach obiektów przestrzeni publicznej wszystkie człony piszemy wielką literą (np. Plac Zbawiciela).
- Nazwy lokali usługowych i gastronomicznych zapisujemy wielką literą (np. Kawiarnia Literacka, Bar pod Orłem, Pizzeria Napoli).
- Nazwy nagród, orderów i tytułów piszemy wielką literą (np. Nagroda Nobla, Nagroda Wielkiego Kalibru, Mistrz Mowy Polskiej).
- Cząstki niby- i quasi- piszemy łącznie z wyrazami, np. miniartysta, quasizabawa).
- Dopuszczalna jest pisownia łączna lub rozdzielna z cząstkami typu super, eko, mini (np. ekozabawa i eko zabawa, miniwieża i mini wieża, superbohater i super bohater).
Zachęcamy do utrwalania zasad poprawnej pisowni. Choć ortografia potrafi czasem spędzać sen z powiek, warto o nią dbać. Poprawna pisownia to nie tylko dobre oceny i wyższa punktacja np. na egzaminie ósmoklasisty, ale też jasny przekaz i szacunek dla czytelnika. Bo przecież nikt nie chce, żeby jedno źle zapisane słowo zmieniło sens zdania albo wywołało salwę śmiechu nie tam, gdzie trzeba . Dbajmy więc o poprawność językową – nasz język naprawdę na to zasługuje! W tajemnicy powiem Wam, że w latach 2026-2030 w ocenie poprawności ortograficznej w pracach m.in, na egzaminie ósmoklasisty będą akceptowane zarówno ,,stare”, jak i nowe zasady ortograficzne.
Stefania Grzesiak
